راه های تقویت حافظه و جلوگیری از فراموشی

فرقی نمی‌کند که شما دانشجویی باشید که برای امتحان ترم خود را آماده می‌کند یا فردی که با افزایش سن و به دلیل فوبیایی که از آلزایمری دارد به دنبال تقویت بخش خاکستری مغز خویش است، در هر حالت داشتن یک حافظه قوی کاملاً به سلامت مغز شما مرتبط است.

امروزه محققان شیوه‌های متعددی را برای تقویت حافظه و جلوگیری از فراموشی معرفی نموده‌اند که اجرای صحیح آن‌ها می‌تواند مانع از دست رفتن حافظه و ضعف آن گردد. 

اگر درحال یادگیری یک زبان خارجی هستید، مطمئناً بارها به خود گفته‌اید که کاش حافظه خوبی داشتم تا مفاهیم جدیدی که می‌خوانم را سریع‌تر یاد بگیرم؛ اگر شما هم دغدغه‌هایی از این دست دارید، توصیه می‌کنیم که مطالعه این مقاله از بلاگ هوش برتر ایرانیان را از دست ندهید. ما در این مقاله قصد داریم راه های تقویت حافظه و جلوگیری از فراموشی را مورد بحث و بررسی قرار دهیم؛ پس با ما همراه باشید.

آشنایی با علل بروز ضعف حافظه

پیش از بررسی راه های تقویت حافظه لازم است با دلایلی که موجب می‌شوند تا حافظه ما ضعیف شود بهتر آشنا شوید.

اصلی‌ترین علت بروز بیماری آلزایمر، وقوع ضعف تدریجی در حافظه کوتاه مدت فرد است که چنین موضوعی عموماً به دلیل کهولت سن رخ می‌دهد؛ اما باید بدانید که کهولت سن صرفاً یکی از دلایل بروز چنین حالتی است و در کنار آن مباحثی همچون داشتن یک زندگی پرمشغله و آشفتگی ذهنی نیز موجب سرعت گرفتن ضعف در حافظه کوتاه مدت فرد می‌شوند. به طور خلاصه دلایل ضعف حافظه را می‌توان در جدول زیر خلاصه کرد:

تکنیک های تقویت حافظه

حال که با دلایل تضعیف حافظه بهتر آشنا شدید، نوبت به آن می‌رسد که راه های تقویت حافظه را مورد بررسی قرار دهیم تا با انجام این کارها نه در جوانی و نه در ایام پیری با مشکل آلزایمر مواجه نشوید. به طور کلی راه های تقویت حافظه و جلوگیری از فراموشی عبارتند از:

استراحت کافی داشته باشید

ذهن انسان مانند سایر اعضای بدن وی به استراحت نیاز دارد و این وظیفه شما است تا با مدیریت زمان صحیح و داشتن یک برنامه دقیق و منظم اجازه دهید تا ذهن استراحت کافی داشته باشد. بدانید که در یک تحقیق و مطالعه علمی مشخص شد که استراحت پس از یادگیری مطلبی میزان بهره‌وری آموزشی را به شدت ارتقا می‌دهد.

یک انسان بالغ به طور میانگین به 7 ساعت خواب در یک شبانه روز نیاز دارد و اگر به دنبال تقویت حافظه خود هستید باید با دیر خوابیدن خداحافظی کنید.

عادات و روتین‌های سمی زندگی خود را حذف کنید

مصرف الکل، کشیدن سیگار، مصرف مواد مخدر و عدم توجه به میزان کالری مصرفی از عادات سمی هستند که تاثیر منفی از خود بر روی حافظه فرد برجای می‌گذارند. جالب است بدانید که وعده‌های مصرفی پر کالری می‌تواند خطر اختلال شناختی خفیفی در فرد ایجاد نماید و با تداوم یافتن آن به زوال عقل منتهی گردد. 

در یک مطالعه علمی که در آن هزار نفر از بدو تولد تا 38 سالگی مورد بررسی قرار گرفتند، روشن شد آن دسته از افرادی که به طور منظم ماری‌جوانا و حشیش مصرف می‌کنند، بیشتر از سایر افراد در معرض آسیب‌های دائمی ذهنی و حافظه‌ای قرار دارند و نمی‌توانند مدت زمان زیادی را بدون حواس پرتی بر روی یک کار مشخص متمرکز شوند. سیگار و الکل نیز تاثیر مشابه مصرف مواد مخدر داشته و جالب است بدانید که هرچه مصرف الکل فرد بیشتر باشد، به همان میزان خواب عمیق (REM) کمتری خواهد داشت.

ایجاد عادات مثبت موثر در تقویت حافظه

پس از حذف عادات سمی نوبت به ایجاد عادات جدیدی برای تقویت حافظه می‌رسد. این عادات به شرح زیر می‌باشند:

• همواره در حال یادگیری باشید: حافظه انسان به لحاظ عملکردی به ماهیچه شباهت دارد و هر چه با عضله‌ای بیشتر کار شود، آن عضله قدرتمندتر خواهد شد. عملکرد مغز و ذهن انسان نیز به همین شکل است؛ بنابراین اگر به دنبال تقویت حافظه خود هستید باید به صورت مستمر و مداوم آن را به چالش بکشید. یادگیری یک زبان جدید، نواختن یک ساز، انجام بازی‌های فکری و یادگیری حرکات ورزشی همگی از راه های تقویت حافظه و جلوگیری از فراموشی به شمار می‌روند.
• استرس خود را کنترل کنید: به هنگامی که مغز درگیر یک موقعیت استرس‌زا است علاقه‌ای برای تمرکز بر روی سایر موارد نخواهد داشت و کل پتانسیل موجود را صرف مدیریت صحیح مشکل موجود خواهد کرد که طولانی شدن چنین روندی می‌تواند تاثیرات منفی بر روی حافظه شما داشته باشد.
• ورزش کنید: ورزش کردن موجب بهبود فرآیند تحویل اکسیژن و مواد مغذی به مغز می‌شود که چنین امری در تولید سلول‌های جدید نیز موثر خواهد بود. توجه داشته باشید که منظور از ورزش کردن انجام تمرینات سنگین نیست بلکه یک پیاده‌روی ساده هم می‌تواند چنین تاثیری در تقویت حافظه داشته باشد.

برای تقویت حافظه چه بخوریم؟

عموماً در بحث از راه های تقویت حافظه و جلوگیری از فراموشی بسیاری از مخاطبان سوالاتی را در ارتباط با تاثیر رژیم غذایی بر روی حافظه انسان مطرح می‌کنند؛ در پاسخ به چنین سوالاتی باید بگوئیم که تقویت حافظه با مصرف مواد غذایی سالم و مقوی نیز امکان‌پذیر است و فرد در کنار رعایت نکات فوق می‌تواند با خوردن برخی غذاها به سراغ پیشگیری از آلزایمر برود. برای تقویت حافظه بهتر است مواد غذایی زیر را در رژیم غذایی روزانه خود قرار دهید:

• ماهی‌: ماهی‌های چرب نظیر ساردین و سالمون دارای مقادیر قابل توجهی از اسیدهای چرب امگا-3 هستند و جالب است بدانید که سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) برای ساخت نورون‌های جدید و بافت مغزی به امگا-3 نیاز دارد.
• زردچوبه: زردچوبه ادویه‌ای خوش رنگ است که می‌توان آن را در خانه کلیه ایرانی‌ها پیدا کرد؛ اما شاید تا به امروز نمی‌دانستید که این ادویه زرد رنگ حاوی ترکیب فعالی به نام کورکومین (Curcumin) بوده که قادر است از سد خونی مغز عبور کرده و به خود مغز برسد. این ادویه به دلیل داشتن خواص آنتی اکسیدانی از مغز محافظت می‌کند و مانع از بروز بیماری‌هایی همچون آلزایمر، سرطان و پارکینسون می‌شود.
• تخم مرغ: یکی از مواد غذایی دیگری که در تقویت حافظه نقش دارد، تخم مرغ است که حاوی ویتامین گروه‌های B و کولین (Cholin) می‌باشد. کولین موجود در زرده تخم مرغ منجر به تشکیل نوروترانسمیتری به نام استیل کولین می‌گردد که قادر است عملکرد حافظه را تقویت نماید.
• تخمه کدو: تخمه کدو نیز دارای ترکیبات آنتی اکسیدانی بوده و از سلول‌های مغز در برابر حملات آنتی اکسیدان محافظت می‌نماید. این تخمه سرشار از روی، آهن، منیزیم و مس است که اضافه کردن آن به رژیم غذایی تاثیر بسزایی در سلامت فرد خواهد داشت.

راه های تقویت حافظه در کودکان

تقویت حافظه کودکان به دلیل قرار داشتن آن‌ها در سن رشد و یادگیری مهارت‌های مهم زندگی بسیار حائز اهمیت است و با استفاده از روش‌های ساده می‌توان ذهن و حافظه آن‌ها را ترغیب نمود. به عنوان مثال والدین و معلم‌ها در برخورد با کودکان باید اصول زیر را به دقت رعایت کنند:

• کودک را ترغیب به سوال پرسیدن کنید: یک مکالمه فعال و پرسش‌ و پاسخ‌های مرتبط با موضوعی که کودک در حال یادگیری آن است، می‌تواند به مغز او کمک کند تا به صورت فعالانه‌تری با مطالب ارتباط گرفته و آن‌ها را به خاطر بسپارد.

• روند یادگیری را برای کودک لذت‌بخش نمائید: استفاده از روش‌هایی مثل خواندن کتاب داستان، دیدن فیلم‌های جذاب مرتبط با موضوع یا حتی بازدید از موزه‌ها و نمایشگاه‌های هنری می‌تواند جذابیت بصری بهتری در ذهن کودک ایجاد و با تصویرسازی‌هایی که در ذهن وی انجام می‌گیرد به مرور زمان حافظه بصری وی نیز تقویت خواهد شد.

• از کودک بخواهید تا موضوع را به شما یاد بدهد: پس از آموزش موضوعی از کودک خود بخواهید تا مجددا آن را به شما یاد بدهد؛ در چنین حالتی این امکان را برای کودک فراهم می‌آورید تا از زوایه دیگری به موضوع نگاه کرده و به جزئیات توجه بیشتری داشته باشد.

توجه کنید که بخش مهمی از مغز نوزاد پس از تولد و در دوران نوزادی و کودکی تکامل می‌یابد و همین موضوع باعث می‌شود تا رژیم غذایی کودک در تقویت حافظه او نقش بسیار مهمی بازی کند. سعی کنید در رژیم غذایی کودک خود از مواد غذایی همچون گوشت، حبوبات، ویتامین‌ها، لبنیات، ماهی، سبزیجات، مغزیجات و میوه‌ها استفاده کنید تا مواد معدنی مورد نیاز برای رشد مغزی وی تامین گردد.

بهترین روش تقویت حافظه

با توجه به این واقعیت که انسان تا دقایق پایانی عمر خویش در حال یادگیری مطالب است، داشتن حافظه‌ای قوی از ویژگی‌های مهمی است که هر انسان سالمی به دنبال آن است. ما نیز در این مقاله از بلاگ هوش برتر ایرانیان تلاش نمودیم تا در قدم اول دلایلی که موجب تضعیف حافظه می‌شوند را مورد بررسی و سپس راهکارهایی را در جهت تقویت حافظه ارائه کنیم. همان طور که در مطالب فوق دیدید، خواب کافی، ورزش کردن و استفاده از یک رژیم غذایی سالم راز یک حافظه قوی است و  همواره ذهن خود را به چالش بکشید تا همچون عضلات بدن ورزیده و قدرتمند گردد. حال که با راه های تقویت حافظه و جلوگیری از فراموشی بیشتر آشنا شدید، به نظر شما بهترین روش تقویت حافظه چیست؟ نظرات خود را برای ما بنویسید.

سوالات متداول

راه های تقویت حافظه کدامند؟

داشتن روتین زندگی سالم نظیر خواب کافی، نگاه کردن به طبیعت، مرور الفبا، ورزش کردن و دوری از الکل و مواد مخدر از بهترین راه های تقویت حافظه هستند.

آیا افراد سالمند نیز می‌توانند با استفاده از راهکارهایی حافظه خود را تقویت کنند؟

روش‌هایی که گفتیم برای تقویت حافظه به رده سنی خاصی اختصاص نداشته و افراد سالمند نیز با رعایت این موارد می‌توانند حافظه خود را تقویت نمایند.