روش های خلاصه نویسی
مهارت های مطالعه

روش های خلاصه نویسی ، چطور به سادگی خلاصه نویسی کنیم؟

خلاصه نویسی کردن یک روش بسیار مفید برای بخاطر سپردن مطالب مختلف است. این روش که یکی از روش های یادداشت برداری محسوب می شود به ما کمک می کند تا مطالب و اطلاعات متفاوت را به زبانی تازه و با جزئیات کمتری مطالعه و مرور کنیم. اما جزئیات کمتر به این معنی نیست که این مطالب به اندازه ارزش کمتری نسبت به متن  اصلی دارند. ما در خلاصه نویسی با کمک گرفتن از کلمات کلیدی مطالب را کوتاه‌تر کرده و با ادبیاتی جدید آن‌ها را بازنویسی می کنیم. یا اینکه مطالب کلیدی آن را  برای یادگیری و یادآوری بهتر یادداشت می‌کنیم. این کار به بخاطر سپردن و بیاد آوردن مطالب کمک زیادی می‌کند. شما تا چه میزان با روش های خلاصه نویسی آشنا هستید؟

چرا باید روش های خلاصه نویسی را یاد بگیریم؟

یکی از بزرگترین اشتباهات ما در زمان امتحانات مختلف، غفلت از خلاصه نویسی است. این کار معمولا باعث می‌شود که ما مجبور باشیم تمامی مطالب را از روی جزوه یا کتاب درسی خود مو به مو بخوانیم. یا اینکه هنگام خلاصه‌نویسی مطالب ما به قدری زیاد می‌شود که گاهی خلاصه‌ای ما از خود متن اصلی بیشتر می‌شود. در نتیجه زمان زیادی را باید صرف مطالعه و یا مرور مطالب کنیم.

در حالی که به سادگی و به کمک روش های مختلف خلاصه نویسی، می‌توانیم مطالب را خلاصه کرده و به سادگی مطالعه یا مرور کنیم. خلاصه نویسی به ما کمک می‌کند تا بیشتر زمان خود را صرف مطالعه و مرور مطالب کنیم. یادگیری تکنیک‌هایی مانند نقشه کشی ذهنی به ما کمک می‌کند که حجم زیادی از مطالب را تنها در یک صفحه خلاصه کنیم. حال بیایید با هم ببینیم که برای خلاصه نویسی چه روش‌ها و سبک‌های مختلفی وجود دارد.


همچنین بخوانید: روش درس خواندن برای امتحان


آشنایی با روش های متفاوت خلاصه نویسی

خلاصه نویسی روش های متفاوتی دارد که ما می‌توانیم بسته به شرایط و متنی که می‌خواهیم خلاصه آن را بنویسیم از یکی از آنها استفاده کنیم. مثلا قبلا در مورد یکی از بهترین روش های خلاصه نویسی که همان نقشه کشی ذهنی است صحبت کردیم. به کمک خلاصه نویسی ما می‌توانیم حجم زیادی از مطالب را در فضایی به مراتب کوچکتر یادداشت کرده و برای مرور و مطالعه از آن استفاده کنیم. اما چند روش برای خلاصه نویسی وجود دارد؟ یا اصلا برای اینکه اصولی خلاصه نویسی کنیم، باید به چه نکاتی توجه داشته باشیم؟ در ادامه ابتدا 3 سبک مختلف خلاصه نویسی را بررسی می‌کنیم و سپس به سراغ چند روش برای انجام این کار خواهیم رفت.

روش های خلاصه نویسی ؛ سبک‌های مختلف

بد نیست بدانید افراد برای خلاصه کردن مطالب، از سبک‌های مختلفی استفاده می‌کنند. در ادامه 3 سبکی که بیشتر توسط افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد را بررسی خواهیم کرد.

1- تغییر لحن

یکی از معروفترین و پرکاربردترین روش های خلاصه نویسی که بسیاری از افراد از آن استفاده می کنند، تغییر لحن متن مورد نظر است. بارها برای ما پیش آمده که مطلبی را بارها و بارها مطالعه کرده ایم و آنرا یاد نگرفتیم. اما وقتی یکی از دوستان یا همکلاسی هایمان آنرا به زبان خودش برای ما بیان کرده، به راحتی آن را یاد گرفته ایم. این اتفاق در خلاصه نویسی هم می تواند بیفتد. شما کافیست لحن نوشته را به لحنی تغییر دهید که احساس می کنید آنرا ساده تر و بهتر یاد می گیرید. این کار حتی در بخاطر سپردن و به خصوص بیاد آوردن مطالب هم بما کمک میکند. وقتی مطلبی را به زبان خودمان بخوانیم مسلما حفظ کردن و یادآوری آن برای ما ساده تر خواهد بود.

2- استفاده از کلمات هم معنی

ممکن است برخی از ما در هنگام مطالعه به یکسری کلمات برخورد کنیم که نتوانیم آنها را به راحتی یاد بگیریم یا به خاطر بسپاریم. در این مواقع ما به شما پیشنهاد  می کنیم که از دیگر کلمات هم معنی با آنها استفاده کنید. سعی کنید کلماتی را انتخاب کنید که بیاد سپردن و بخاطر آوردن آنها برای شما مشکل نباشد و در این امر به مشکل نخورید.

3- در نظر گرفتن کلمات و نکات اصلی

بارها از اهمیت و تاثیر کلمات کلیدی صحبت کرده ایم. کلمات کلیدی نقش  بسیار مهمی را در خلاصه نویسی ایفا می کنند و تاکید کردن بر روی آنها بسیار اهمیت دارد. یکی از کارهایی که در هنگام خلاصه نویسی باید انجام دهیم این است که به دنبال کلمات کلیدی و نکات اصلی در متن اصلی باشیم. فراموش نکنید که خلاصه نویسی نسخه کوتاهتری از متن اصلی است و باید نکات مهم آنرا بیان کند. پیدا کردن کلمات کلیدی همچنین به ما در رسم نقشه‌های ذهنی نیز کمک خواهد کرد. چرا که در نقشه‌کشی ذهنی ما به جای بیان کل مطالب، صرفا با نکات مهم و کلیدی آن‌ها سروکار داریم.

روش های خلاصه نویسی ؛ تکنیک‌ها

اما علاوه بر سبک‌هایی که برای خلاصه نویسی وجود دارد، برخی تکنیک‌ها نیز برای انجام آن وجود دارد. 4 روشی که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم در واقع همین تکنیک‌ها را شامل می‌شوند.

1-  روش سرفصل نویسی

این روش یکی از ساده‌ترین راه ها برای خلاصه نویسی است. تقریبا همه افراد می‌توانند با استفاده از این روش به خوبی خلاصه نویسی کنند. اما سرفصل نویسی چیست؟ در روش سرفصل نویسی شما ابتدا باید 4 تا 5 مورد از مهمترین کلمات کلیدی مطلبی که در حال مطالعه آن هستید را پیدا کنید. سپس می‌بایست آن‌ها را مانند یک لیست یادداشت کنید. فراموش نکنید که زیر هر کلمه کلیدی چند خط جا بگذارید. چرا که در مرحله بعد قرار است زیر هر کدام از این کلمات کلیدی، چند کلمه یا عبارت مرتبط به آن‌‌ها را نیز بنویسید. این روش بیشتر به درد مواقعی می‌خورد که شما قصد دارید مطالب را به صورت کلی خلاصه نویسی کنید.

2- روش یادداشت برداری کرنل

این بخش از روش های خلاصه نویسی که نام آن برگرفته از خود دانشگاه کرنل است می‌تواند تا حد زیادی خلاصه نویسی شما را متحول کند. در روش کرنل ما ابتدا کاغذ خود را به سه قسمت تقسیم بندی می‌کنیم. درست مانند شکل زیر

نمونه یادداشت کرنل

اما هر کدام از این قسمت‌ها مخصوص بخشی از مطالب است.

  • همانطور که می‌بینید، ستون سمت راست به سرنخ‌ها و نکات کلیدی اختصاص دارد. اینجا محلی است که شما باید برای خود نشانه‌هایی بگذارید تا در هنگام مطالعه و مرور خلاصه‌های خود مطالب را به راحتی به یاد بیاورید.
  • ستون سمت چپ جایی است که شما باید کمی جزئیات را در مورد کلمه کلیدی یا سرنخی که در ستون سمت راست نوشتید به آن اضافه کنید.
  • قسمت پایین صفحه هم مربوط به گزارش کلی شما از متن، فصل یا جلسه‌ای است که در حال خلاصه کردن مطالب آن بوده‌اید.

بزرگترین مزیت روش یادداشت برداری کرنل نسبت به تکنیک قبلی، وجود جزئیات بیشتر در آن است. اما هنوز هم یک عیب بزرگ در این روش دیده می‌شود، نبود عناصر تصویری!

3- نقشه کشی ذهنی

خب، رسیدیدم به اصل مطلب! نقشه کشی ذهنی یکی از بهترین روش های خلاصه نویسی به حساب می‌آید. از شیمی و فیزیک گرفته، تا فلسفه و ادبیات و حتی پزشکی و حقوق، زمینه تحصیلی شما هرچه که باشد، می‌توانید مطالب آن را به کمک نقشه‌های ذهنی خلاصه نویسی کرده و دسته بندی کنید. برای نقشه کشی ذهنی باید:

  • ابتدا یک موضوع یا ایده را در مرکز صفحه قرار دهید.
  • سپس مطالب کمی جزئی تر را به کمک شاخه‌هایی که در تصویر هم می‌بینید به آن متصل کنید.
  • در مرحله بعدی شما باید همین کار را در مورد هر شاخه و جزئیات مربوط به آن تکرار کنید.
نقشه کشی ذهنی روش های خلاصه نویسی

تصویری از خلاصه کردن تمام کتاب GTD به کمک نقشه کشی ذهنی

در کشیدن نقشه‌های ذهنی چند نکته بسیار مهم است. اول اینکه شما باید فقط از کلمات کلیدی برای کشیدن آن‌ها استفاده کنید. مورد دوم اینکه حتما از رنگ‌های مختلف برای کشیدن نقشه ذهنی خود استفاده کنید. و سوم اینکه حتما نقشه‌های ذهنی را بعد از مدتی مرور کرده و باز هم ویرایش کنید.

نقشه کشی ذهنی نه تنها به شما کمک می‌کند تا بخش زیادی از مطالب را به شکل کاملا اصولی دسته بندی کنید، بلکه به کمک آن می‌توانید همه این مطالب را تنها در یک برگه کاغذ جمع آوری کنید. علاوه بر این، شکل بصری و وجود رنگ‌های مختلف در نقشه‌‌های ذهنی، یادگیری و یادآوری مطالب موجود در آن‌ها را برای ما ساده‌تر خواهد ساخت.

دوست دارید نقشه‌کشی ذهنی را یاد بگیرید؟!

خبر خوب اینکه دوره نقشه کشی ذهنی ما تمامی مبانی و اصول این روش را به شما آموزش می‌دهد. سهیل امانی، که خود شاگرد تونی بوزان، بنیانگذار این شیوه یادداشت برداری، بوده است سعی کرده تا در این دوره هر آنچه که شما برای تسلط و استفاده از نقشه‌های ذهنی نیاز دارید را به شما آموزش دهد. حال این دوره با تخفیفی باورنکردنی و تا مدت محدود در دسترس شماست. برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام در دوره نقشه کشی ذهنی، کافی است بر روی عکس زیر کلیک کنید.

4- درست کردن اسلاید

بیشتر ما به خصوص زمانی که قرار است در دانشگاه یا مدرسه کنفرانسی ارائه بدهیم، از این تکنیک استفاده کرده‌ایم. برای اینکه اسلاید‌هایی خوب و اصولی بسازیم، باید اول به یاد داشته باشیم که قرار نیست تمام مطالب در اسلاید‌ها آورده شوند. علاوه بر آن بهتر است که به طراحی اسلایدهای پاورپوینت خود نیز اهمیت بدهیم. درست کردن اسلاید اگرچه به خاطر جذابیت تصویری آن کار را برای حافظه ساده می‌کند، اما به شدت وقتگیر است. ضمن اینکه اگر مطالب زیادی داشته باشیم، ساخت اسلاید زمانی بسیار زیادی از ما خواهد گرفت. برای همین هم ما در بین تمام روش‌های گفته شده، همچنان نقشه کشی ذهنی را پیشنهاد می‌کنیم.

روش های خلاصه نویسی : باید ها و نباید ها

خلاصه نویسی هم مانند نقشه کشی ذهنی نیازمند رعایت نکات و قوانینی است که می‌توانند به ما در انجام آن کمک کنند. ما باید برخی نکات را حتما انجام دهیم، و بالعکس برخی دیگر را هیچوقت انجام ندهیم.

1-  پیش‌خوانی را فراموش نکنید

این کار باعث می شود شما یک دید کلی نسبت به متن پیدا کنید و بتوانید به مراتب راحت‌تر خلاصه نویسی را انجام دهید. پیش‌خوانی همچنین به شما در پیدا کردن مطالب و نکات اصلی هم کمک بسیاری می‌کند. سعی کنید در هنگام خواندن متن زیر نکات مهم آن خط بکشید تا در هنگام خلاصه نویسی راحت‌تر آنها را پیدا کنید. بد نیست بدانید به کمک دانش تندخوانی می‌توانید مطالب را سریعتر و دقیقتر بخوانید. پس بهتر است به مقاله ترفندهای تندخوانی بروید و با برخی از تکنیک‌های این مهارت آشنا شوید.

2- از توضیح اضافی بپرهیزید

گاهی اوقات پیش می آید که ما در هنگام خلاصه نویسی کردن آنقدر با وسواس سعی میکنیم که تمام مطالب را در خلاصه خود بیاوریم، که در نهایت حجم خلاصه نویسی ما با متن اصلی یک اندازه می‌شود. یادتان نرود که در خلاصه نویسی تنها نوشتن نکات مهم و کلیدی الویت دارد. این نکات باید به نوعی نوشته شوند که ما را به یاد دیگر جزئیات مهم بیاندازند. علاوه بر آن جزئیات بیشتر می‌تواند ما را در هنگام مرور و مطالعه‌ی دوباره دچار گیجی و مشکل کند. بهتر است تا جایی که می‌‌توانید مختصر و مفید بنویسید تا بعدا دچار مشکل نشوید.

3- حتما خلاصه خود را پس از نوشتن بازخوانی کنید

احتمالا برای شما هم این اتفاق روی داده است که پس از سخنرانی کردن در یک جمع مهم و یا در هنگام سوال به یاد مطالبی افتاده‌اید که خود را برای آنها آماده نکرده بودید. این اتفاق معمولا زمانی می‌افتد که شما زیاد از حد از متن  خلاصه خود مطمئن هستید و دیگر آنرا چک نمی‌کنید. غافل از آنکه یک مطلب مهم را سهوا یادداشت نکرده‌اید. حتما بعد از اتمام خلاصه‌نویسی آنرا با متن اصلی تطبیق دهید و ببینید آیا تمام مطالب مهم را نوشته‌اید.

4- از جذابیت تصویری غافل نشوید

بارها توضیح داده‌ایم که حافظه ما در به خاطر سپردن تصاویر بسیار بهتر از متن عمل می‌کند. برای اینکه بتوانید خلاصه نویسی جذابتری داشته باشید، بهتر است که حتما از عناصر بصری هم در آن استفاده کنید. برای مثال استفاده از رنگ‌ها، علاوه بر جلوگیری از خستگی ذهن، یادگیری و یادآوری را برای شما لذتبخش تر خواهد کرد. همچنین اگر خلاصه‌نویسی شما از شکل خاصی پیروی کند، به خاطر سپردن آن برای حافظه دیداری ما ساده‌تر خواهد بود. در واقع یکی از دلایل برتری نقشه‌کشی ذهنی بر سایر تکنیک‌های گفته شده هم همین موضوع است. نقشه‌های ذهنی به دلیل شکل ظاهری و همچنین استفاده از رنگ‌های مختلف در رسم آن‌ها، به ما کمک می‌کنند تا مطالب را به شکل عمیق‌تری به ذهن و حافظه خود بسپاریم.

روش های خلاصه نویسی برای تغییر رفتار

نمونه نقشه ذهنی برای تغییر رفتار. نکته مهم: نقشه‌های ذهنی فقط برای خلاصه کردن مطالب درسی کاربرد ندارند.

روش های خلاصه نویسی : جمع بندی و تمرین

تمامی روش‌ها و سبک های گفته در این مقاله می‌توانند به شما در خلاصه کردن مطالب کمک کنند. اینکه کدام سبک و روش برای شما مناسبتر است کاملا بر عهده خودتان است. اما سعی کنید حتما روشی را انتخاب کنید که در کنار پوشش دادن تمام مطالب، به خوبی در ذهن شما نقش ببندد. در میان روش‌های گفته شده، تنها تکنیکی که تمامی این فاکتورها را به خوبی در خود رعایت می‌کند نقشه کشی ذهنی است. پیشنهاد ما هم به شما این است که تا دیر نشده از تخفیف وِیژه ما استفاده کنید و در دوره غیرحضوری نقشه کشی ذهنی ما ثبت نام کنید تا به کمک این روش خلاصه نویسی تحول بزرگی در کار و تحصیل خود به وجود آورید. سپس می‌توانید برای تمرین نقشه ذهنی همین مقاله را رسم کنید.

39 thoughts on “روش های خلاصه نویسی ، چطور به سادگی خلاصه نویسی کنیم؟

  1. پوریا گفت:

    خیلی ممنون بابت مطالب خوب و جامع. انشاالله همیشه موفق باشید

  2. احمد گفت:

    مطلب مفیدی بود

  3. س.ن گفت:

    خیلی مفید بود.ممنون

  4. mahdi گفت:

    that was perfect thanks alot

  5. seyedezahra hosseini گفت:

    واقعا عالی بود. ازتون ممنونم.

  6. علی گفت:

    خیلی ممنون استفاده کردم

  7. فطرس گفت:

    ممنونم..همه روش هارو یادداشت کردم

  8. امیرحسین گفت:

    خداقوت مطالب قابل استفاده ای فرمودین

    1. پشتیبان ارشد هوش برتر ایرانیان گفت:

      سلام دوست عزیز
      موفق و پیروز باشید

  9. فرشید گفت:

    سلام.عالی و کاربردی بود

    1. پشتیبان ارشد هوش برتر ایرانیان گفت:

      سلام دوست عزیز
      از رضایت شما بسیار خرسندیم
      موفق باشید

  10. محمد گفت:

    درود، من یه بار دوره آموزشی تندخوانی رو دانلود کردم ولی نتونستم با اون ارتباط برقرار کنم، لطفا راهنماییم کنید.

    1. پشتیبان ارشد هوش برتر ایرانیان گفت:

      سلام دوست عزیز
      لطفا ایمیلتون رو چک کنید

  11. ؟؟؟ گفت:

    مرسی از مطالب خوبتون

  12. نیلوفر گفت:

    سلام. خدا قوت. عالی بود

  13. احمد رضا گفت:

    ممنون از مطلب خلاصه نویسی

  14. faranakabbaszadeh گفت:

    با سلام و خسته نباشید، من رشته کتابداری خوندم و توی این رشته خیلی مطالبو باید یاد بگیریم و کتابهای زیادی بخونیم همیشه دلم میخواست توی کمترین زمان مطالبو یادبگیرم و الان واقعا به این خواستم رسیدم خیلی خیلی ممنونم بابت مطالبی که میزارید من که خیلی ازشون استفاده میکنم و واقعا پیشرفت کردم. بازم ممنون

    1. پشتیبان ارشد هوش برتر ایرانیان گفت:

      سلام دوست عزیز
      از رضایت شما بسیار خرسندیم
      موفق باشید

  15. عرفان گفت:

    واقعا عالی بود
    من همیشه دنبال یه راه درست برای خلاصه نویسی بودم
    خییییییییلی ممنون

    1. پشتیبان ارشد هوش برتر ایرانیان گفت:

      سلام دوست عزیزم
      ممنونم
      امیدوارم موفق و تندرست باشید

  16. ائلمان گفت:

    عالی.
    مثل همیشه

  17. mehdi گفت:

    سلام عالی بود

  18. سلیمه دروگر گفت:

    سلام عالی بود مخصوصا اینکه متن دارای لینک به مطالب مرتبط بود. ممنون

  19. سید حبیب گفت:

    .سلام خدا قوت با تشکر از نکات مفیدتون

  20. mohammadreza گفت:

    سلام.. خسته نبلشید
    ممنون از شما به خاطر مقاله خوبتون. دید خیلی بهتری برای خلاصه نویسی بهم داد و انگیزم رو واسه خوندن کتاب های قطور بالا برد..تشکر

    1. Amir گفت:

      عالی بود❤️

  21. محمد محمودی گفت:

    خیلی برام جالب بود چون همیشه به طور غلط خلاصه مینوشتم و همیشه وسواس زیاد به خرج میدادم همین منو زود از درس زده میکرد

  22. نیما گفت:

    خیلی خوب بود

    1. پشتیبان ارشد هوش برتر ایرانیان گفت:

      سلام دوست عزیزم
      ممنونم
      موفق و پیروز باشید

      1. علی شعبانی گفت:

        خیلی خوب و کاربردی بود
        ازتون ممنونم⁦❤️⁩
        روش‌هایی که این سایت به من معرفی کرد
        درسخوندم رو متحول کرد.

        1. پشتیبان ارشد هوش برتر ایرانیان گفت:

          سلام دوست عزیز
          از رضایت شما بسیار خرسندیم
          موفق و تندرست باشید

  23. آفاق اطهری گفت:

    سلام عرض ادب
    خیلی متشکرم مطالب عالی بود . از راهنمایی شما بی نهایت سپاسگزارم . موفق باشید همیشه

    1. پشتیبان ارشد هوش برتر ایرانیان گفت:

      سلام دوست عزیز
      امیدوارم در تمامی مراحل زندگی سربلند و پیروز باشید.

      1. علی گفت:

        عالی بود

  24. حمید گفت:

    سلام قسمت امتیاز دهی قطع هستش من که از مطالبتون استفاده کردم میخوام امتیاز بالا بدهم نمیشه

  25. majid omidi گفت:

    سلام ممنون مطالب خوبی بود و غلط تایپی هم چند مورد داشت.با احترام امیدی

    1. مرتضی برنای گفت:

      باسلام و احترام متن جنابعالی خوب بود ولی آنطوری که میباست کامل توضیح نداده اید که به مواردی اشاره میگردد : ۱) در خلاصه نویسی هر صفحه دارای چند پاراگراف بوده که فرد باید به صورت اجمالی سریع یکبار از اولین پاراگراف شروع به خواندن و تا پایان پاراگراف ادامه دهد دقت شود که گفتیم به طور اجمالی در اولین پراگراف خوانده شود . اگر با دقت بخوانیم اینجا دچار وسواس خواندن میشویم و هم تند خوانی را از دست میدهیم و هم هواس مان پرت میشود اگر به صورت اجمالی خوانده شود و سریع میتوانیم یه دید کلی اول به این پاراگراف دست پیدا کنیم و ببینیم این پاراگراف صحبتش در مورد چه جیز هست بعد که دانستیم پاراگراف در مورد چه چیزی صحبت میکند آنوقت یکبار به صورت نکته ای آنر میخوانیم و اینجا نکات مهم وکلیدی را هایلایت میکنیم یا زیر آن خط میکشیم در این صورت ما به دو هدف رسیدیم اول اینکه ما فهمیدیم که این پاراگراف چه چیزی به ما میخواهد بگوید دوم اینکه از کلمات کلیدی متوجه شدیم این پراگراف را چگونه حفظ کنیم و نکته اصلی آن چه چیزی بوده

      1. هوش برتر ایرانیان گفت:

        عالی فرمودید دوست عزیز

      2. مائده گلشنی فهیم گفت:

        مطلب بسیار عالی و موثر بود ، خیلی سپاسگزارم…

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code